Эл аралык медициналык журналдарда жарыялоо дарыгердин академиялык ишмердигиндеги маанилүү элементтердин бири болуп саналат – бул диссертацияны коргоого даярдануу, грант программаларына катышуу же кесиптик аброй түзүү болсун. Scopus маалымат базасы медициналык багыттагы миңдеген басылмаларды камтыйт жана журналды кылдат тандоодон эмгектин кабыл алынуу ыктымалдыгы, аны кароонун мөөнөттөрү жана андан кийинки шилтемелердин көлөмү көп жагынан көз каранды. Бүгүнкү макалада Scopus медициналык журналын тандоодо эске алуу сунушталган критерийлерди карайбыз.
Илимий журналды тандоодогу негизги каталар
Басылманы тандоо баскычындагы каталар изилдөөнүн өзү жогорку сапатта болсо да, кол жазманын четке кагылышынын кеңири таралган себеби болуп калат.
- темага дал келбөө
- журналдын деңгээлин туура эмес баалоо
- структурага же этикалык талаптарга көңүл бурбоо
Мунун баары рецензиялоо башталганга чейин эле техникалык четке кагууга (desk rejection) алып келиши мүмкүн. Андан тышкары, ийгиликсиз тандалган журнал жарыялоо процессин айлап создуктурушу же эмгектин шектүү аброюу бар басылмада жарык көрүшүнө себеп болушу ыктымал.
Журналдын темасына жана адистешүүсүнө дал келүү
Медициналык журналдардын көпчүлүгү тар адистешүүгө ээ – кардиология, онкология, неврология, коомдук саламаттык сактоо жана башка багыттар. Медицинаны жалпысынан камтыган көп тармактуу басылмалар сейрек кездешет жана көбүнчө кеңири клиникалык же фундаменталдык мааниге ээ эмгектерге багытталган.
Кол жазманы тапшыруудан мурда журналдын сайтындагы акыркы сандардын жарыялоолорун талдоо сунушталат. Бул теманын, методологиянын жана корутундулардын мүнөзүнүн басылманын редакциялык саясатына канчалык дал келерин баалоого мүмкүнчүлүк берет. Журналдын профилине дал келбөө материалды рецензиялоого өткөрбөстөн четке кагуунун эң кеңири таралган себептеринин бири болуп саналат.
Журналдын Scopus'тогу индексациясын кантип текшерсе болот?
Басылманын Scopus'тагы статусу кол жазманы тапшыруунун алдында эле текшерилиши керек: индекстелүүчү журналдардын тизмеси үзгүлтүксүз жаңылануу менен турат жана басылмалар Content Selection and Advisory Board чечими боюнча базага кошулушу да, андан чыгарылышы да мүмкүн. Текшерүү үчүн төмөнкү кадамдарды аткаруу сунушталат:
- Scopus'тун расмий сайтын ачып, Sources бөлүмүнө өтүү.
- Издөө сабына журналдын аталышын же анын ISSN номерин киргизүү.
- Учурдагы статусту (Active же Discontinued) жана камтуу жылдарын (Coverage years) текшерүү.
- Алынган маалыматтарды журналдын өз сайтындагы маалымат менен салыштырып көрүү.
Мындан тышкары, биздин сайтты байкап турууну унутпаңыз – ай сайын биз Scopus тизмесинен чыгарылган журналдардын тизмеси жаңыртылып турат.
Басылманын наукометриялык көрсөткүчтөрү жана квартилдери
Медициналык журналдын деңгээлин баалоо үчүн бир нече метрика колдонулат:
- CiteScore
- SJR (SCImago Journal Rank)
- SNIP (Source Normalized Impact per Paper)
Ар бир көрсөткүч жарыялоолордун шилтемелениш деңгээлин эсепке алат, бирок ар кандай алгоритмдер боюнча эсептелет, ошондуктан алардын маанилери көп учурда айырмаланат. SJR'дин негизинде журналдар предметтик категориянын ичинде квартилдерге бөлүштүрүлөт. Q1 жана Q2 журналдары, эреже катары, жаңылыкка жана методологияга карата бир кыйла катуу талаптарды коёт, ал эми Q3 жана Q4 басылмалары прикладдык же региондук эмгектер үчүн ыңгайлуу болуп чыгышы мүмкүн. Бирок бир гана квартилге таянуу туура эмес: бир деңгээлдеги басылмалар редакциялык саясаты, темалык камтуусу жана кароо мөөнөттөрү боюнча айырмаланышы мүмкүн.
Scopus журналдарында рецензиялоо канча убакытка созулат?
Scopus медициналык журналдарында эмгекти кароонун мөөнөттөрү бир нече жумадан бир жыл же андан көпкө чейин созулушу мүмкүн. Тиешелүү маалымат адатта журналдын сайтында жарыяланат. Диссертацияны коргоого же грант программаларына катышууга жарыялоо даярдап жаткан изилдөөчүлөр үчүн убакыт фактору чечүүчү мааниге ээ болушу ыктымал. Мөөнөттөрдү баалоодо төмөнкү параметрлерге көңүл буруу сунушталат:
- тапшыруудан биринчи чечимге чейинки орточо убакыт (time to first decision)
- тапшыруудан жарыялоого чейинки жалпы убакыт (time to publication)
- ылдамдатылган кароо мүмкүнчүлүгүнүн бар-жогу (fast-track review), эгерде редакция тарабынан каралган болсо
- басылма версиясынан мурда онлайн жарыялоонун жеткиликтүүлүгү (online first)
- сандардын чыгуу мезгилдүүлүгү жана кабыл алынган, бирок азыр чейин жарыяланбаган макалалардын кезегинин көлөмү
Адепсиз жана жырткыч журналдардын белгилери
Жырткыч басылмалардын таралышы азыркы академиялык чөйрөнүн олуттуу көйгөйлөрүнүн бири. Мындай журналдар Scopus'ка киргенин жарыялашы мүмкүн, бирок чындыгында индекстелбейт же чыныгы эксперттик баалоону камсыз кылбаган формалдуу рецензиялоо жол-жоболорун колдонушат. Мындай басылмалардагы жарыялоо, эреже катары, диссертацияны коргоодо эсепке алынбайт жана автордун кесиптик аброюна терс таасирин тийгизиши ыктымал.
Жырткыч журналдардын негизги белгилери:
- Тез жарыялоого убада берүү.
- Макаланы кыска мөөнөттө жарыялоону сунуш кылган агрессивдүү жөнөтмөлөр.
- Редакциялык коллегия жана колдонулган peer review модели жөнүндө ачык маалыматтын жоктугу.
- Бири-бирине дал келбеген тармактарды камтыган бүдөмүк тематикалык чектер.
- Негизсиз жогорку же тескерисинче шектүү төмөн APC (Article Processing Charges).
- Индекстелгендиги айтылса да журналдын учурдагы Scopus базасында жоктугу.
- Журнал тарабынан жарыяланган метрикалардын (импакт-фактор, цитата индекси) Scopus, Web of Science же Journal Citation Reports сыяктуу расмий булактардагы маалыматтарга дал келбеши.
- Жарыяланган макалаларда DOI идентификаторунун жоктугу же иштебеши, ошондой эле редакция тарабынан себеби түшүндүрүлбөгөн сандардын үзгүлтүксүз чыкпашы.
- Жарыялоо төлөмү төлөнгөндө кол жазманын кабыл алынышына кепилдик берилиши.
- Редакциялык коллегиянын курамында журналга катышын тастыктабаган адамдардын болушу.
Scopus'та индекстелген медициналык журналды сабаттуу тандоо бир катар параметрлерди – темага дал келүүдөн редакциялык саясаттын ачыктыгына жана наукометриялык көрсөткүчтөргө чейин – талдоону талап кылат. Бир гана квартилге же аталыштын белгилүүлүгүнө негизделген ыкма кол жазмалардын четке кагылышына жана убакыттын текке кетишине алып келиши мүмкүн. Материалды тапшыруунун алдында журналды системалуу текшерүү эмгектин кабыл алынуу ыктымалдыгын жогорулатууга жана адепсиз басылмалар менен кызматташуу тобокелдигин азайтууга жардам берет.
Scopus журналында жарыялоо пландаштырып жатасызбы жана басылманы тандоодогу тобокелдиктерди азайткыңыз келеби? «Илимий Басылмалар» компаниясынын адистери журналдын статусун текшерип, профилиңизге ылайыктуу вариантты тандап, кесипкөй котормосун даярдап, жарыялоо процессинин ар бир этабында сизди коштоп жүрүшөт. Акысыз кеңеш алуу үчүн төмөнкү форманы толтуруңуз жана биздин менеджер сиз менен жакынкы убакта байланышат. Жаңы жетишкендиктерге карай алга!
