Окуу жылы башталганда окумуштуунун жүгү, адатта, окуу жана административдик милдеттердин эсебинен көбөйөт, ошону менен катар редакцияларга келип түшкөн кол жазмалардын саны да өсөт. Басылмага даярданууну алдын ала баштоо эмне үчүн туура экенин жана азыр кандай кадамдарды жасоо керектигин карап чыгабыз.
Эмне үчүн күздө макаланы басылмага даярдоо кыйыныраак?
Окуу жылы башталганда мугалимдер менен окумуштуулардын учурдагы милдеттеринин көлөмү байкаларлык көбөйөт: сабак саат, кафедранын жыйындары, отчеттуулук. Кол жазма үстүндө иштөөгө бош убакыт азаят, ал эми сапаттуу макала даярдоо үчүн керектүү мөөнөт болсо кыскарбайт.
Кошумча кыйынчылык журналдардын редакцияларынын өзүнөн улам да пайда болот: жайкы эс алуудан кийин аларга көбүнчө көбүрөөк кол жазма келип түшөт, бул рецензенттердин жүгүн көбөйтүп, макаланы карап чыгууну жайлатышы мүмкүн. Жылдын аягына же пландаштырылган коргоо күнүнө канчалык жакын болсо, журналдын санында орун алуу үчүн атаандаштык ошончолук жогору болот.
Макаланы басылмага рецензиялоо бир нече айга созулат
Scopus же Web of Science базасына кирген журналдардагы рецензиялоонун орточо мөөнөтү басылмага жана тармакка жараша бир нече жумадан жарым жылга чейин созулат. Бул убакытка рецензенттердин эскертүүлөрү боюнча кол жазманы бир же бир нече жолу оңдоо, ошондой эле макала кабыл алынгандан кийинки техникалык иштер – корректура, вёрстка, идентификаторлорду ыйгаруу – кошулат.
Бардык этаптарды эске алганда, кол жазманы тапшыруудан баштап анын илимий базада пайда болушуна чейинки процесс көбүнчө үч айдан бир жылга чейин созулат. Алдын ала даярдануу күтүлбөгөн кечигүүлөргө убакыт запасын калтырат жана басылманын керектүү мөөнөткө даяр болбой калуу тобокелдигин азайтат.
Кыргызстанда диссертацияны коргоо үчүн канча басылма керек?
Кыргызстанда окумуштуулук даражасын алуу үчүн милдеттүү болгон басылмалардын саны жана түрү 2022-жылдын 18-январындагы Окумуштуулук даражаларды ыйгаруу тартиби жөнүндө Жобо менен аныкталат. Бул документ рецензияланган илимий мезгилдүү басылмалардын Тизмесин, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Улуттук аттестациялык комиссиясынын (УАК) президиуму бекитүүчү басылмаларды баллдык баалоо эрежелерин белгилейт.
Диссертациянын негизги жыйынтыктары ушул Тизмедеги басылмаларда жарыяланат, ал эми илимдин кандидаты даражасына талапкерлер үчүн кошумча Scopus же Web of Science базасына кирген басылмаларда жарыялоо талабы каралган. Так талаптар адистикке жараша өзгөрүшү мүмкүн болгондуктан, аларды Комиссиянын расмий сайтынан тактап алган оң.
Алдын ала башталган даярдык мөөнөткө үлгүрбөй калуу тобокелдигин азайтат
Басылманы убакыт запасы менен пландаштыруу окумуштууга жүктү бирдей бөлүштүрүүгө жана отчеттук мезгилдин же коргоонун алдында шашылуудан алыс болууга мүмкүндүк берет. Даярдык акыркы учурга калтырылбашы үчүн, азыр эле төмөнкүлөрдү жасаган оң:
- журналды аныктоо жана анын кол жазманы тариздөө талаптарын үйрөнүү
- изилдөөнүн маалыматтарын чогултуу жана системалаштыруу
- макаланын долбоор вариантын жана колдонулган адабияттардын тизмесин даярдоо
- зарыл болсо, котормого жана тил боюнча редакциялоого убакыт бөлүштүрүү
Диссертацияны коргоого даярданууда басылманын мөөнөттөрүн эсептөөнүн болжолдуу тартиби:
- Коргоонун же отчеттук мезгилдин пландалган күнүн аныктаңыз.
- Тандалган журналдагы рецензиялоонун орточо мөөнөтүн эске алып, кол жазманы тапшыруунун акыркы мөөнөтүн эсептеп чыгыңыз.
- Изилдөөнүн темасына жана Комиссиянын талаптарына дал келген басылманы тандаңыз.
- Кол жазманы жана коштомо документтерди алдын ала даярдап, оңдоого убакыт калтырыңыз.
Окумуштуу басылмага даярданууну өтө кеч баштаса, эмнеден куру калат?
Макаланын темасы басылманын профилине дал келбесе же материал олуттуу оңдоону талап кылса, сапаттуу даярдалган иштер үчүн да басылмадан баш тартуу кеңири таралган көрүнүш. Даярдык кеч башталганда башка журналга кайра кайрылуу кошумча тобокелдиктин булагына айланат: жаңы рецензиялоо циклине убакыт калбашы мүмкүн.
Ал эми макала үстүндөгү иш алдын ала башталса, бир басылмадан баш тартуу мөөнөттөрдүн бузулушуна алып келбейт – окумуштууда башка журналды тандап, кол жазманы кайра тапшырууга, жыйынтыкка зыян келтирбей эле, убакыт калат.
Макаланы басылмага даярдоо – убакытка созулган процесс, анын ар бир этабы башында ойлогондон көбүрөөк убакытты алышы мүмкүн. Ишти алдын ала баштоо окумуштууга рецензиялоодон тынч өтүүгө, эскертүүлөрдү эске алууга жана, зарыл болсо, башка басылмага кайрылууга мүмкүндүк берет – шашылуусуз жана керектүү мөөнөткө үлгүрбөй калуу тобокелдигисиз.
Басылманы пландап жатасызбы жана коргоонун алдында шашылбай, макалага даярданууну алдын ала баштагыңыз келеби? «Илимий Басылмалар» компаниясына кайрылыңыз. Компаниянын адистери журналды тандоого, кол жазманы басылманын талаптарына ылайык тариздөөгө жардам берип, жарыялоо процессинин бардык этаптарында коштоп жүрүшөт. Акысыз консультация алуу үчүн төмөндөгү форманы толтуруңуз, менеджерибиз жакын арада сиз менен байланышат. Жаңы илимий жетишкендиктерге!
