Журналды тандоо макаланы кароо мөөнөттөрүнө, кабыл алынуу ыктымалдыгына жана жарыялоо натыйжасын окумуштуунун аттестациясында пайдаланууга таасир этет. Квартиль – бир илимий тармактагы журналдарды салыштыруу үчүн кеңири колдонулган көрсөткүч. Анын мааниси маалымат базасына, эсептөө жылына жана предметтик тармакка жараша өзгөрөт, ошондуктан аны өзүнчө текшерүү керек.
Журналдын квартили деген эмне жана ал кантип аныкталат?
Квартиль журналдын өз предметтик тармагындагы рейтингдеги ордун көрсөтөт. Тармактагы журналдар тандалган көрсөткүч боюнча иреттелип, төрт бөлүккө бөлүнөт: Q1 – жогорку 25%, Q4 – төмөнкү 25%.
Scopus тутумунда рейтинг CiteScore көрсөткүчү боюнча түзүлөт, SCImago порталында – SJR көрсөткүчү боюнча. Journal Citation Reports (Web of Science) базасында импакт-фактор колдонулат, ал эми гуманитардык илимдер боюнча журналдар үчүн – Journal Citation Indicator көрсөткүчү.
Квартиль журналдын тармактагы башка журналдарга салыштырмалуу цитирленүү деңгээлин чагылдырат, бирок жеке макаланын сапатын баалабайт.
Журналдын квартили илимий тармакка жана жылга жараша болот
Бир журнал бир нече предметтик тармакка кириши мүмкүн, жана алардын ар биринде анын өзүнчө квартили болот. Мисалы, журнал бир тармакта Q1 тобунда, экинчисинде Q2 тобунда болушу ыктымал.
Scopus булактарынын тизмесинде журналдын позициясы эң жогору болгон тармак көрсөтүлөт, ошондуктан квартилди өз дисциплинаңыз боюнча өзүнчө текшерүү пайдалуу.
Көрсөткүчтөр жыл сайын жарыяланат, ошондуктан квартиль өзгөрүшү мүмкүн. Scopus, Web of Science жана SCImago маанилери ар түрдүү көрсөткүчтөр боюнча эсептелет жана бир эле журнал үчүн дал келбеши мүмкүн.
Кыргызстанда журналдын квартилине кандай талаптар колдонулат?
Диссертацияны коргоо үчүн жарыялоо талаптары «Илимий даражаларды ыйгаруу тартиби жөнүндө жободо» белгиленген (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 6-октябрындагы № 637 токтомуна 3-тиркеме).
Кандидаттык диссертация үчүн кеминде беш басылма каралган, анын ичинде Scopus жана/же Web of Science тутумдарында индекстелген басылмада бир макала жана Жогорку аттестациялык комиссиянын (ЖАК) «Рецензияланган илимий мезгилдүү басылмалардын тизмесиндеги» басылмалар. Докторлук диссертация үчүн – кеминде он беш басылма, алардын ичинде Scopus жана/же Web of Science тутумдарында эки макала жана РИНЦ өзөгүндө бир макала.
«Кыргыз тили», «кыргыз адабияты» жана «фольклористика» адистиктери үчүн өзүнчө шарттар каралган.
Жобонун текстинде белгилүү бир квартиль көрсөтүлгөн эмес, анда журналдын Scopus жана/же Web of Science тутумдарында индекстелиши жөнүндө айтылат. Кошумча шарттар жогорку окуу жайынын (ЖОЖ) же диссертациялык кеңештин ички документтеринде болушу мүмкүн, ошондуктан аларды журналды тандаардан мурун тактап алуу керек.
Квартиль боюнча журналды тандоо жана жарыялоонун максаты
Q1 жана Q2 журналдарында атаандаштык көбүнчө жогору, ал эми илимий жаңылыкка жана методологияга карата талаптар катуураак. Q3 жана Q4 журналдарында атаандаштык, адатта, төмөн, бул тар адистештирилген же прикладдык темаларга ылайыктуу болушу мүмкүн.
Рецензиялоо мөөнөттөрү жана модели квартилге эмес, белгилүү бир журналдын саясатына жараша аныкталат. Q1-Q2 же Q3-Q4 арасынан тандоо ЖОЖдун талаптарына, макаланын темасына жана мүмкүн болгон мөөнөттөргө көз каранды.
Журналды тандоодо квартилден башка эмнеге көңүл буруу керек?
Квартилден тышкары төмөнкү параметрлерди баалоо маанилүү:
- макаланын журналдын тематикасына жана профилине дал келиши
- Scopus же Web of Science тутумундагы индекстөөнүн азыркы статусу
- журналдын сайтында көрсөтүлгөн кароо мөөнөттөрү жана рецензиялоо модели
- кол жазманын түзүмүнө, көлөмүнө жана тариздөөсүнө коюлган талаптар
Журналды квартиль боюнча тандоонун тартиби
Журналды тандоону төмөнкү тартипте жүргүзүүгө болот:
- Жарыялоонун максатын аныктап, ЖОЖдун же диссертациялык кеңештин талаптарын тактаңыз.
- Scopus же Web of Science тутумунда өз илимий тармагыңыз боюнча журналдардын тизмесин түзүңүз.
- Өз дисциплинаңыз боюнча журналдын квартилин учурдагы жыл үчүн текшериңиз.
- Тематиканы, кароо мөөнөттөрүн жана редакциялык талаптарды салыштырыңыз.
- Журналдын учурда индекстелип жатканына ынаныңыз.
Квартиль илимий тармак ичиндеги журналдарды салыштырууга жардам берет, бирок тематикага дал келүүнү, индекстөө статусун жана ЖОЖдун талаптарын текшерүүнү алмаштырбайт. ЖАКтын Жобосу белгилүү бир квартилди көрсөтпөстөн, Scopus жана/же Web of Science тутумдарында индекстелген басылмаларда жарыялоону караштырат. Ошондуктан журналды тандоону жарыялоонун максатына, маалымат базасынын актуалдуу маалыматтарына жана басылманын расмий талаптарына негиздөө максатка ылайыктуу.
Илимий макаланы жарыялоодо жардам керекпи? «Илимий Басылмалар» компаниясынын адистери журналдын квартилин жана статусун текшерип, ылайыктуу басылманы тандоого көмөктөшүп, жарыялоо процессинин ар бир этабында коштоп жүрүшөт. Акысыз консультация алуу үчүн төмөнкү форманы толтуруңуз, биздин менеджер жакынкы убакта сиз менен байланышат. Жаңы илимий ийгиликтерге карай алга!
